Lukrecja w kosmetykach może wspierać rozjaśnianie nierównego kolorytu, ale jej działanie zależy od konkretnego składnika i stężenia. Najwięcej danych klinicznych dotyczy likwirytyny stosowanej przez 4–8 tygodni, nie zaś samej glabrydyny. Ekstrakt z lukrecji nie powinien być przedstawiany jako samodzielne leczenie melasmy ani diagnoza przyczyny plamy.
Lukrecja w kosmetykach: co może robić glabrydyna, a co likwirytyna
Lukrecja dostarcza kilku różnych składników aktywnych. W kontekście nierównego kolorytu najczęściej wymienia się glabrydynę i likwirytynę, jednak nie są one równoważne pod względem dostępnych dowodów. Glabrydyna jest hydrofobowym flawonoidem obecnym w korzeniu lukrecji. Producent surowca opisuje jej hamowanie aktywności tyrozynazy i produkcji melaniny w danych laboratoryjnych.
Wynik in vitro pokazuje możliwy mechanizm działania, ale nie potwierdza, że sama glabrydyna leczy melasmę u ludzi. Badania kliniczne obejmowały przede wszystkim likwirytynę. W publikacji Topical liquiritin improves melasma z 2000 roku 20 kobiet w wieku 18–40 lat stosowało krem z likwirytyną po jednej stronie twarzy, a krem podłożowy po drugiej, 2 razy dziennie przez 4 tygodnie.
W tym badaniu ocenę kliniczną wykonano w 4. tygodniu, a pomiary kontrolne zaplanowano również po 2, 6, 8 i 10 tygodniach. To ważne rozróżnienie: opis kosmetycznego składnika, test laboratoryjny i badanie u ludzi odpowiadają na różne pytania. Podobnie jak przy analizie innych surowców opisanych w tekście o ziołach w kosmetyce, sama obecność rośliny w składzie nie określa jeszcze działania gotowego produktu.
Jakie stężenia ekstraktu z lukrecji badano
W dostępnych opisach pojawiają się różne poziomy składników, których nie należy utożsamiać. Karta surowca POLYOL SOLUBLE LICORICE EXTRACT P-T(40) podaje krem zawierający 0,05% standaryzowanego ekstraktu z lukrecji, testowany pod kątem przebarwień indukowanych UVB. Surowiec pochodzi z korzenia i kłącza Glycyrrhiza glabra.
Inny poziom dotyczy nie całego ekstraktu, lecz likwirytyny: w randomizowanym badaniu z 2013 roku stosowano 4% likwirytyny przez 8 tygodni. Druga grupa używała preparatu zawierającego 4% likwirytyny i 5% kwasu askorbinowego. Nie można więc traktować 0,05% ekstraktu i 4% likwirytyny jako dwóch wersji tego samego kosmetyku.
| Składnik lub surowiec | Marker / nazwa INCI | Stężenie w badaniu lub formulacji | Czas badania | Co faktycznie oceniano |
|---|---|---|---|---|
| Krem z likwirytyną | Likwirytyna | Nie podano w abstrakcie publikacji | 4 tygodnie leczenia; wizyty także po 2, 6, 8 i 10 tygodniach | Melasma naskórkowa; porównanie ze stroną twarzy stosującą podłoże |
| Krem z likwirytyną | Likwirytyna | 4% | 8 tygodni | Zmiana wskaźnika MASI w melasmie naskórkowej |
| Krem złożony | Likwirytyna + kwas askorbinowy | 4% + 5% | 8 tygodni | Zmiana wskaźnika MASI; wynik dotyczył połączenia, nie samej likwirytyny |
| Standaryzowany ekstrakt z lukrecji | Glycyrrhiza Glabra (Licorice) Root Extract; glabrydyna jako wskazany marker aktywności | 0,05% ekstraktu w kremie | Czas badania niepodany na karcie surowca | Zapobieganie przebarwieniom indukowanym UVB |
| Ekstrakt z korzenia i kłącza lukrecji | Glycyrrhiza glabra; glabrydyna | Nie podano odrębnego stężenia glabrydyny w badaniu klinicznym | Nie podano | Dane producenta obejmują także testy in vitro hamowania tyrozynazy i produkcji melaniny |
Stężenia odnoszą się do gotowego kremu lub preparatu opisanego w danym źródle. Nie wolno utożsamiać procentowego stężenia ekstraktu z procentową zawartością glabrydyny ani przenosić wyników preparatu złożonego na samą lukrecję.
Czy lukrecja pomaga na przebarwienia
Najbardziej konkretne dane kliniczne pochodzą z badania opublikowanego w 2013 roku. Uczestniczyły w nim 82 osoby z melasmą naskórkową, podzielone na 2 grupy po 41 osób. Po 8 tygodniach poprawę wyniku MASI odnotowano u 25 z 41 osób, czyli u 61%, stosujących 4% likwirytynę.
W grupie używającej 4% likwirytyny z 5% kwasem askorbinowym poprawę odnotowano u 36 z 41 osób, czyli u 87,8%. Ten rezultat dotyczył preparatu złożonego. Nie dowodzi, że sama likwirytyna albo sam ekstrakt z lukrecji daje identyczny efekt.
Wnioskiem diagnostycznym nie jest więc proste stwierdzenie, że każdy kosmetyk z lukrecją rozjaśnia każdą plamę. Wynik zależy od składnika, formulacji, czasu stosowania i rodzaju zmiany. Artykuł o przebarwieniach powinien być czytany w tym samym kontekście: nierówny koloryt nie musi oznaczać jednego, rozpoznanego mechanizmu.
Warto też oddzielić badanie melasmy od modelu przebarwień wywołanych UVB. Karta surowca z 2022 roku opisuje krem z 0,05% ekstraktu, ale nie podaje czasu badania na karcie. Nie jest to podstawa do przenoszenia wyników 4% likwirytyny na każdy produkt zawierający lukrecję.
Jak znaleźć lukrecję w INCI
Dla opisanego surowca nazwa INCI brzmi: Glycyrrhiza Glabra (Licorice) Root Extract. Wskazuje ona na ekstrakt z korzenia lukrecji, a nie na określoną ilość glabrydyny lub likwirytyny. Sama lista INCI zwykle nie podaje stężenia tych markerów.
Nie należy również odczytywać nazwy surowca tak, jakby „ekstrakt z lukrecji” oznaczał 4% likwirytyny. W badaniu klinicznym z 2013 roku 4% odnosiło się do likwirytyny, natomiast karta surowca z 2022 roku podawała 0,05% ekstraktu w kremie. To dwie różne informacje o składzie.
Przy porównywaniu kosmetyków pomocne jest sprawdzenie, czy producent wskazuje konkretny marker, standaryzację albo rodzaj ekstraktu. Bez takiego opisu nie da się wyliczyć zawartości glabrydyny na podstawie samej pozycji INCI. Ta sama ostrożność dotyczy porównań z surowcami roślinnymi, takimi jak skrzyp polny w kosmetykach czy pokrzywa w kosmetykach: nazwa rośliny nie zastępuje informacji o konkretnej formulacji.
Granice pielęgnacji i diagnostyka plam
Badania nad likwirytyną dotyczyły melasmy naskórkowej, a karta surowca opisywała model przebarwień indukowanych UVB. Nie oznacza to, że każda ciemniejsza zmiana jest melasmą ani że kosmetyk z lukrecją rozstrzyga jej przyczynę.
Nowa, szybko rosnąca, asymetryczna albo zmieniająca kolor plama wymaga oceny dermatologicznej. Kosmetyk może być elementem pielęgnacji, lecz nie zastępuje rozpoznania, zwłaszcza gdy zmiana pojawiła się niedawno lub wyraźnie się zmienia. W razie wątpliwości warto skonsultować zmianę z dermatologiem.
Kosmetyk z lukrecją nie zastępuje diagnostyki ani leczenia dermatologicznego; nową lub zmieniającą się plamę powinien ocenić lekarz, a stężeń z badań nie należy samodzielnie traktować jako zaleceń terapeutycznych.
Czytaj również: glinka biała.
Więcej w tekście: glinka czerwona.
Najczęstsze pytania
Czy lukrecja pomaga na przebarwienia?
Może wspierać rozjaśnianie nierównego kolorytu, ale dowody są ograniczone i dotyczą konkretnych preparatów. Badania u ludzi obejmowały przede wszystkim likwirytynę, a nie samą glabrydynę. Nie można obiecywać wyleczenia melasmy.
Jak znaleźć lukrecję w INCI?
Szukaj nazwy Glycyrrhiza Glabra (Licorice) Root Extract. Sama nazwa INCI nie informuje, ile ekstraktu ani glabrydyny znajduje się w produkcie.
Jakie stężenia ekstraktu badano?
Karta jednego surowca podaje 0,05% ekstraktu w kremie testowanym przy przebarwieniach indukowanych UVB. W badaniu klinicznym stosowano 4% likwirytynę, a w innym badaniu opisano krem z likwirytyną stosowany przez 4 tygodnie, bez podania jej stężenia w abstrakcie.
Źródła
- Topical liquiritin improves melasma — International Journal of Dermatology / PubMed, 2000, PMID 10809983; DOI 10.1046/j.1365-4362.2000.00943.x
- Efficacy of topical 4% liquiritin compared with topical 4% liquiritin mixed in 5% ascorbic acid in the treatment of melasma — Journal of Pakistan Association of Dermatologists, 2013, 23(2):149–152
- POLYOL SOLUBLE LICORICE EXTRACT P-T(40) — Maruzen Pharmaceuticals Co., Ltd., 2022, karta surowca online
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.
