Produkty wielorazowe nie mają jednego progu korzystnego dla środowiska. W analizie Environment Agency torba papierowa potrzebowała co najmniej 3 użyć, LDPE 4, PP 11, a bawełniana 131, by zejść poniżej potencjału globalnego ocieplenia jednorazowej torby HDPE. Przy ponownym użyciu części HDPE jako worków na odpady progi wzrosły do 4, 5, 14 i 173 użyć.
Co oznacza próg liczby użyć w analizie LCA
Liczba użyć w analizie LCA nie jest uniwersalną granicą, po której każdy produkt automatycznie staje się ekologicznym wyborem. To wynik porównania konkretnych produktów, ich masy, sposobu wytworzenia, liczby użyć oraz scenariusza końca życia. Raport Life cycle assessment of supermarket carrier bags available in 2006, opublikowany przez Environment Agency w 2011 roku, porównywał przede wszystkim potencjał globalnego ocieplenia.
W tym zestawieniu punktem odniesienia była konwencjonalna torba HDPE użyta raz, bez dodatkowego wykorzystania. Oznacza to, że próg 11 użyć dla torby z włókniny PP nie opisuje wszystkich możliwych skutków środowiskowych ani każdej torby dostępnej obecnie w sprzedaży. Oznacza konkretny moment, w którym suma wpływu 11 użyć analizowanej torby PP była niższa w badanej kategorii niż wpływ przyjętego wariantu HDPE.
Wynik zmienia się także wtedy, gdy torba HDPE po zakupach dostaje drugie zastosowanie. W analizie ponowne wykorzystanie 40,28% konwencjonalnych toreb HDPE jako worków na odpady obniżyło ich potencjał globalnego ocieplenia z 2,082 kg CO₂ eq do 1,578 kg CO₂ eq. Przy ponownym wykorzystaniu 100% toreb wartość wyniosła 0,830 kg CO₂ eq.
To pokazuje, dlaczego proste hasło „wielorazowe zawsze wygrywa” może prowadzić do błędnego wniosku. Jeśli jednorazowa torba po zakupach nadal spełnia użyteczną funkcję, jej wpływ rozkłada się na więcej niż jeden scenariusz zastosowania. W analizie dominowały zużycie zasobów i etap produkcji, natomiast transport, opakowanie wtórne i zagospodarowanie po użyciu miały zazwyczaj mniejszy wpływ.
Ta sama zasada dotyczy innych kategorii produktów. Porównując zero waste, trzeba patrzeć nie tylko na nazwę materiału, lecz także na rzeczywistą liczbę użyć i to, czy produkt zastępuje jeden wyrzucany przedmiot, czy większą ich liczbę.
Torby: papier, LDPE, PP i bawełna
Najniższy próg w analizowanym porównaniu miała torba papierowa: co najmniej 3 użycia względem torby HDPE bez dodatkowego użycia. Torba wielorazowa z LDPE potrzebowała 4 użyć, torba z włókniny PP 11, a torba bawełniana 131. Są to wartości dla potencjału globalnego ocieplenia, a nie uniwersalna ocena wszystkich aspektów środowiskowych.
| Produkt | Materiał | Próg liczby użyć — porównanie z torbą HDPE bez dodatkowego użycia | Próg liczby użyć — 40,3% toreb HDPE ponownie użytych jako worki na odpady | Założenia analizy LCA |
|---|---|---|---|---|
| Torba papierowa | papier | 3 | 4 | Porównanie potencjału globalnego ocieplenia; podstawowy cykl życia i użytkowanie torby. |
| Torba wielorazowa | LDPE | 4 | 5 | Porównanie potencjału globalnego ocieplenia; liczba użyć oznacza użycia podczas zakupów. |
| Torba z włókniny | PP | 11 | 14 | Porównanie potencjału globalnego ocieplenia; uwzględniono produkcję, użytkowanie i koniec życia. |
| Torba bawełniana | bawełna | 131 | 173 | Porównanie potencjału globalnego ocieplenia; wysoka liczba wynika z większego obciążenia produkcji materiału i założonej trwałości. |
Uwaga: wartości dotyczą konkretnego badania Environment Agency i scenariusza z 2006 roku. Próg oznacza liczbę użyć potrzebną do zejścia poniżej potencjału globalnego ocieplenia konwencjonalnej torby HDPE; nie jest uniwersalną granicą dla każdego kraju, materiału, sposobu prania ani systemu odpadów.
Różnica między obiema kolumnami wynika z punktu odniesienia. Gdy HDPE jest używane ponownie jako worek na odpady, alternatywa wielorazowa musi osiągnąć większą liczbę użyć, aby uzyskać niższy wynik. Dla papieru zmiana wynosi 3 do 4 użyć, dla LDPE 4 do 5, dla PP 11 do 14, a dla bawełny 131 do 173.
W praktyce wielorazowe zamienniki mają sens wtedy, gdy rzeczywiście zastępują kolejne torby i nie pozostają niewykorzystane. Jedna torba użyta 3 razy nie jest tym samym przypadkiem co torba użyta 30 razy, nawet jeśli obie mają tę samą nazwę materiału. Również „torba bawełniana” nie jest jedną, zawsze identyczną kategorią: raport odnosił się do konkretnego wariantu, masy i założonej trwałości.
Dlaczego bawełniana torba potrzebuje tak wielu użyć
Bawełniana torba potrzebowała w scenariuszu bazowym co najmniej 131 użyć, czyli znacznie więcej niż torba papierowa z progiem 3 użyć, LDPE z progiem 4 użyć i PP z progiem 11 użyć. Przy ponownym wykorzystaniu 40,3% toreb HDPE jako worków na odpady próg dla bawełny wyniósł 173 użycia.
Wysoka liczba wynika z większego obciążenia produkcji materiału i założonej trwałości produktu. Torba bawełniana może być trwała podczas zakupów, ale sama trwałość nie wystarcza do korzystnego wyniku. Musi być używana odpowiednio długo, by wpływ jej wytworzenia rozłożył się na 131 albo 173 zastosowania, zależnie od przyjętego wariantu porównania.
Nie oznacza to, że torba bawełniana jest zawsze złym wyborem. Oznacza, że jej sens środowiskowy zależy od regularnego używania, a nie od samego faktu wykonania z włókna naturalnego. Jeżeli leży nieużywana, nie osiąga żadnego z tych progów. Jeżeli jest wykorzystywana przy kolejnych zakupach przez wiele lat, porównanie wygląda inaczej niż w przypadku krótkiego użytkowania.
Warto też rozdzielić dwa pytania: „po ilu użyciach wynik jest niższy w kategorii globalnego ocieplenia?” oraz „który produkt jest najlepszy pod każdym względem?”. Badanie odpowiada na pierwsze pytanie. Nie daje podstawy do stwierdzenia, że 131 użyć jest granicą dla wszystkich skutków środowiskowych, wszystkich toreb bawełnianych ani wszystkich systemów gospodarowania odpadami.
Podobnie należy czytać inne produkty wielorazowe. W przypadku artykułów menstruacyjnych znaczenie mają nie tylko odpady, ale również liczba zastosowań, pranie i trwałość konkretnego produktu; pomocne może być produkty menstruacyjne porównanie. Dla majtek menstruacyjnych nie należy automatycznie przyjmować progów z toreb, ponieważ analizowane funkcje i scenariusze są inne. Więcej o tym konkretnym rozwiązaniu opisuje porównanie majtek menstruacyjnych.
Wyniki LCA są porównaniem konkretnych scenariuszy, a nie poradą dotyczącą higieny ani bezpieczeństwa żywności; w praktyce sposób czyszczenia i użytkowania produktu trzeba dobierać zgodnie z instrukcją producenta.
Jak czytać porównania zero waste
Najważniejsze pytanie brzmi: co dokładnie zastępuje produkt wielorazowy i ile razy zostanie użyty? W analizie torby PP próg zmienił się z 11 do 14 użyć, gdy przyjęto, że 40,3% toreb HDPE trafia później do wykorzystania jako worki na odpady. Dla bawełny zmiana była większa: z 131 do 173 użyć.
To dobry przykład, jak scenariusz końca życia wpływa na zero waste porównanie. Nie wystarczy zestawić etykiet „papier”, „plastik”, „bawełna” i „wielorazowa”. Trzeba sprawdzić, czy torba jednorazowa jest wyrzucana po zakupach, czy otrzymuje drugie zastosowanie, a także jak długo produkt wielorazowy pozostaje użyteczny.
Przydatne jest liczenie rzeczywistych użyć, a nie deklarowanej trwałości. Jeśli torba PP ma próg 11 użyć w jednym scenariuszu, każde kolejne użycie po tej liczbie poprawia jej pozycję względem badanego wariantu HDPE w kategorii potencjału globalnego ocieplenia. Jeśli jednak punkt odniesienia obejmuje dodatkowe użycie HDPE, trzeba przyjąć próg 14.
Tak samo należy ostrożnie przenosić wyniki na akcesoria osobiste. Maszynka może zastępować wiele jednorazowych elementów, ale jej ocena wymaga osobnego porównania produktów, materiałów i eksploatacji; osobny tekst o maszynce wielorazowej dotyczy właśnie kosztu, trwałości i ilości odpadów. Nie można użyć progu 131 z torby bawełnianej jako gotowej odpowiedzi dla maszynki.
Najuczciwszy wniosek z raportu z 2011 roku jest więc konkretny, ale ograniczony: w badanym scenariuszu papier potrzebował 3 użyć, LDPE 4, PP 11, a bawełna 131. Po uwzględnieniu ponownego użycia 40,3% HDPE wartości wzrosły odpowiednio do 4, 5, 14 i 173. Dopiero te liczby razem z rzeczywistym użytkowaniem tworzą sensowne porównanie.
Zobacz też: oszczędzanie wody w łazience.
Czytaj również: oszczędzanie energii podczas prania.
Najczęstsze pytania
Ile razy trzeba użyć torby wielorazowej?
Według analizowanego badania torby papierowej co najmniej 3 razy, LDPE 4 razy, PP 11 razy, a bawełnianej 131 razy względem torby HDPE bez dodatkowego użycia. Przy ponownym wykorzystaniu 40,3% toreb HDPE jako worków na odpady wartości wynoszą odpowiednio 4, 5, 14 i 173 użycia.
Czy torba bawełniana jest zawsze najbardziej ekologiczna?
Nie. W tym scenariuszu potrzebowała 131 użyć, aby zejść poniżej potencjału globalnego ocieplenia torby HDPE bez dodatkowego użycia, oraz 173 użyć przy ponownym wykorzystaniu 40,3% toreb HDPE jako worków na odpady.
Od czego zależy wynik analizy LCA?
Przede wszystkim od ilości materiału, liczby rzeczywistych użyć, sposobu wykorzystania produktu po głównym użyciu oraz założeń dotyczących produkcji i końca życia. Dlatego progu 11, 131 ani żadnej innej wartości nie należy automatycznie przenosić na wszystkie produkty wielorazowe.
Źródła
- Life cycle assessment of supermarket carrier bags available in 2006 — Environment Agency, England, 2011, Raport LCA; IPCC 2007 dla potencjału globalnego ocieplenia
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.