Krem DIY typu olej w wodzie wykonasz, ogrzewając fazę wodną i olejową do podobnej temperatury 70–80°C, a następnie łącząc je z emulgatorem Montanov™ 68 MB. Po uzyskaniu jednolitej emulsji dodaj podczas chłodzenia Geogard™ 221 i ustaw pH na poziomie 5,2–5,8. Taka receptura jest przeznaczona wyłącznie do użytku domowego.
Dlaczego fazę wodną i olejową ogrzewa się osobno
Emulsja kosmetyczna powstaje przez rozproszenie jednej fazy w drugiej. W recepturze typu O/W faza olejowa zostaje rozproszona w wodzie, dlatego potrzebny jest emulgator przeznaczony do układu olej w wodzie. Montanov™ 68 MB ma w składzie Cetearyl Alcohol (and) Cetearyl Glucoside i należy do niejonowych emulgatorów O/W.
Obie fazy ogrzewa się osobno, ponieważ każda z nich ma inny skład. W fazie wodnej znajdują się woda demineralizowana i gliceryna, natomiast w olejowej olej lub ester kosmetyczny oraz Montanov™ 68 MB. Faza olejowa musi osiągnąć temperaturę pozwalającą na całkowite stopienie emulgatora.
Temperatura procesu dla Montanov™ 68 MB wynosi 70–80°C. Doprowadź więc fazę A i fazę B do zbliżonej temperatury, zamiast łączyć gorącą fazę z wyraźnie chłodniejszą. Wyrównanie temperatur ogranicza ryzyko przedwczesnego zastygnięcia emulgatora, powstawania grudek i późniejszego rozwarstwienia.
Montanov™ 68 MB można stosować w stężeniu 1–3%, a zalecany zakres pH formulacji wynosi 3–10. W poniższej recepturze użyto 3%, czyli górnej granicy tego zakresu. Przed rozpoczęciem odważ osobno składniki fazy A, fazy B i fazy C, aby nie pomylić momentu ich dodawania.
Receptura kremu DIY na 100 g
Poniższa receptura pozwala przygotować 100 g kremu DIY. Woda stanowi największą część fazy wodnej, ale ilość wody trzeba zmniejszyć o ilość składników użytych później do korekty pH, aby zachować 100 g masy końcowej. Oznaczenie q.s. oznacza ilość potrzebną do uzyskania właściwego parametru, a nie stałe stężenie procentowe.
| Faza | Składnik | Stężenie | Masa | Temperatura / parametr |
|---|---|---|---|---|
| A – wodna | Woda demineralizowana | 71,85% | 71,85 g | 70–80°C |
| A – wodna | Gliceryna | 4,00% | 4,00 g | dodać do fazy wodnej |
| B – olejowa | Olej roślinny lub ester kosmetyczny | 20,00% | 20,00 g | 70–80°C |
| B – olejowa | Montanov™ 68 MB | 3,00% | 3,00 g | 70–80°C; górna granica zalecanego dozowania |
| C – chłodzenie | Geogard™ 221 | 1,15% | 1,15 g | dodać podczas chłodzenia; skuteczniej poniżej pH 7,0 |
| C – chłodzenie | Kwas mlekowy lub roztwór kwasu cytrynowego | q.s. | według pomiaru | ustawić pH 5,2–5,8 |
| Parametr końcowy | Suma | 100,00% | 100,00 g | docelowa lepkość: około 15 000–25 000 mPa·s jako zakres orientacyjny |
Temperatura 70–80°C wynika z karty Montanov™ 68 MB. Zakres lepkości jest jedynie punktem odniesienia z emulsji badanych przy 5–10% Montanov™ 68 i nie zastępuje pomiaru w konkretnej recepturze; składniki użyte do korekty pH należy odjąć od ilości wody, aby zachować 100 g.
Do fazy A odważ 71,85 g wody demineralizowanej i 4,00 g gliceryny. Gliceryna może zostać dodana do wody przed ogrzewaniem. Do fazy B odważ 20,00 g oleju roślinnego lub estru kosmetycznego oraz 3,00 g Montanov™ 68 MB. Obie fazy podgrzewaj do 70–80°C.
Konserwant i regulator pH nie należą do fazy ogrzewanej. Geogard™ 221 ma zostać dodany dopiero podczas chłodzenia, natomiast kwas mlekowy lub roztwór kwasu cytrynowego służy do końcowego ustawienia pH.
Jak połączyć fazy
Połączenie fazy A i B
Gdy faza wodna i olejowa osiągną zbliżone 70–80°C, wlej jedną do drugiej i rozpocznij mieszanie. W praktyce połączenie powinno nastąpić wtedy, gdy Montanov™ 68 MB jest całkowicie stopiony, a faza olejowa nie zawiera widocznych stałych fragmentów emulgatora.
Mieszaj do uzyskania jednolitej emulsji. Karta emulgatora określa temperaturę procesu, ale nie podaje jednej obowiązkowej prędkości mieszania. W warunkach domowych prowadź mieszanie z intensywnością, która wyraźnie ujednolica krem, ale nie powoduje silnego napowietrzenia. Pęcherzyki powietrza mogą utrudnić ocenę konsystencji i wyglądu.
Nie przerywaj po kilku chwilach tylko dlatego, że mieszanina zaczęła przypominać krem. Kontynuuj do momentu, gdy nie widać oddzielnej warstwy olejowej ani wodnistych obszarów. Następnie rozpocznij chłodzenie, nadal mieszając w sposób pozwalający utrzymać jednolitość bez wtłaczania nadmiaru powietrza.
Jeżeli interesuje Cię także praca z innym typem domowej formulacji, mydło na zimno DIY wymaga odrębnej procedury i nie wykorzystuje tego samego połączenia faz wodnej oraz olejowej. Nie przenoś parametrów Montanov™ 68 MB do innych emulgatorów: ich temperatura, proporcje i sposób mieszania mogą być inne.
Co może spowodować rozwarstwienie
Najczęstsze przyczyny rozwarstwienia to zbyt duża różnica temperatur faz, niepełne stopienie Montanov™ 68 MB, zbyt krótkie mieszanie, zbyt duża ilość fazy olejowej albo napowietrzenie podczas chłodzenia. Jeśli emulsja od początku jest niejednolita, sprawdź najpierw temperaturę obu faz i stan emulgatora, zamiast od razu dodawać kolejne składniki.
Nie zwiększaj samodzielnie udziału oleju bez ponownego opracowania receptury, ponieważ zmiana proporcji może zmienić stabilność i lepkość kremu.
Chłodzenie, konserwant i pH
Po połączeniu faz rozpocznij chłodzenie emulsji. Geogard™ 221 dodaj w fazie chłodzenia, a nie do gorącej fazy A lub B. W przykładowej recepturze jego ilość wynosi 1,15 g, czyli 1,15% końcowej masy. Karta produktu podaje typowe zastosowanie 0,2–1,0%, natomiast dla kremów typu organicznego wskazuje 1,15%.
Geogard™ 221 działa skuteczniej poniżej pH 7,0. Po jego dodaniu zmierz pH i za pomocą kwasu mlekowego lub roztworu kwasu cytrynowego ustaw wartość 5,2–5,8. Dodawaj regulator pH według pomiaru, ponieważ potrzebna ilość zależy od rzeczywistego składu i nie została podana jako stała masa.
Jeżeli do korekty pH użyjesz dodatkowego płynu, jego masę odejmij od 71,85 g wody demineralizowanej. W przeciwnym razie całkowita masa przekroczy 100 g, a rzeczywiste stężenia składników będą inne niż w recepturze.
Woda w kremie oznacza ryzyko skażenia mikrobiologicznego. Kosmetyki nie muszą być jałowe, ale zanieczyszczenie mikrobiologiczne może stanowić zagrożenie zdrowotne. Sam olej, witamina E ani higiena pracy nie zastępują kompletnego systemu konserwującego, dlatego w recepturze wodnej uwzględniono Geogard™ 221.
To jest procedura domowego wyrobu kosmetycznego, nie receptura do sprzedaży: wprowadzenie produktu na rynek wymaga m.in. oceny bezpieczeństwa, dokumentacji i potwierdzenia ochrony mikrobiologicznej; nie stosuj kremu na uszkodzoną skórę ani w okolicy oczu bez odpowiedniej walidacji.
Lepkość i kontrola stabilności
Po schłodzeniu emulsja może zmieniać konsystencję w czasie, dlatego nie oceniaj jej wyłącznie w chwili połączenia faz. Orientacyjny zakres docelowej lepkości tej receptury wynosi około 15 000–25 000 mPa·s. Nie jest to jednak gwarantowany parametr gotowego kremu DIY.
Dla porównania, w badanej emulsji zawierającej 5% Montanov™ 68 lepkość wynosiła 15 000 mPa·s, a przy 10% emulgatora 25 000 mPa·s. Wartości te dotyczą emulsji badanych przy innych stężeniach niż 3% użyte w tej procedurze, dlatego służą wyłącznie jako punkt odniesienia.
Rzeczywista lepkość zależy między innymi od rodzaju oleju, udziału emulgatora, temperatury pomiaru i czasu dojrzewania emulsji. Ten sam Montanov™ 68 MB nie zapewni identycznej konsystencji przy każdym oleju roślinnym lub estrze kosmetycznym.
Kontrolę stabilności zacznij od obserwacji wyglądu: krem powinien pozostać jednolity, bez widocznej warstwy wodnej i olejowej. Sprawdź także pH po zakończeniu chłodzenia i po czasie dojrzewania, ponieważ jego wartość jest jednym z parametrów końcowych receptury. Jeśli pojawi się rozwarstwienie, nie traktuj produktu jako gotowego kosmetyku.
Powiązany temat: balsam do ust DIY.
Zobacz też: balsam w kostce DIY.
Najczęstsze pytania
Dlaczego domowy krem się rozwarstwia?
Najczęstsze przyczyny to zbyt duża różnica temperatur faz, niepełne stopienie Montanov™ 68 MB, zbyt krótkie mieszanie, zbyt duża ilość fazy olejowej albo napowietrzenie podczas chłodzenia. Obie fazy powinny mieć podobną temperaturę 70–80°C, a emulgator musi być całkowicie stopiony przed połączeniem.
Jaki emulgator wybrać do kremu?
W tej procedurze zastosowano Montanov™ 68 MB, niejonowy emulgator O/W do kremów i emulsji pielęgnacyjnych. Karta podaje zakres stosowania 1–3% oraz zakres pH 3–10; przy zmianie emulgatora trzeba stosować jego własną kartę techniczną.
Czy krem DIY wymaga konserwantu?
Tak, jeśli zawiera wodę i ma być przechowywany. Geogard™ 221 dodaje się podczas chłodzenia; karta podaje typowe użycie 0,2–1,0%, a dla kremów typu organicznego 1,15%. Sam olej, witamina E ani higiena pracy nie zastępują kompletnego systemu konserwującego.
Źródła
- Technical Data Sheet – MONTANOV 68 MB, emulgátor — Handymade s.r.o., 2026, identyfikator EM021
- Geogard 221 – Product Information Sheet — Lonza Life Science Ingredients – Microbial Control Europe, 2011, identyfikator Geogard 221 PIS
- Small Businesses & Homemade Cosmetics: Fact Sheet — U.S. Food and Drug Administration, 2025, identyfikator Cosmetics fact sheet
- SEPPIC – emulsions with MONTANOV 68 — SEPPIC / Universidad Politécnica Salesiana repository, 2014, identyfikator Technical formulation study
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.