Mydło na zimno DIY z 500 g tłuszczów można rozpocząć od receptury: 40% oliwy z oliwek, 30% oleju kokosowego 76°F i 30% oleju palmowego. Przy 5% przetłuszczenia oraz 33% stężeniu ługu potrzeba około 71,96 g NaOH i 146,10 g wody destylowanej. Przed pracą wynik trzeba ponownie sprawdzić w kalkulatorze.
Bezpieczeństwo przed rozpoczęciem
Wodorotlenek sodu, czyli NaOH, może powodować oparzenia skóry i oczu. CDC/NIOSH podaje dla tej substancji limit REL wynoszący 2 mg/m³ oraz poziom IDLH wynoszący 10 mg/m³, dlatego przygotowanie ługu wymaga kontroli środowiska pracy, ochrony osobistej i uporządkowanej procedury.
Pracuj w dobrze wentylowanym miejscu, z dala od dzieci, zwierząt, żywności i przedmiotów, które mogłyby zostać przypadkowo zachlapane. Załóż okulary chemiczne, rękawice i odzież zakrywającą ręce. Zapewnij dostęp do płukania oczu oraz możliwość natychmiastowego płukania skóry lub oczu po kontakcie. Nie rozpoczynaj pracy, jeśli nie możesz kontrolować rozlania.
- NaOH waż wyłącznie na wadze, w gramach; nie odmierzaj go łyżkami ani kubkami.
- Przygotuj osobne, odporne na działanie ługu naczynia do wody, NaOH, tłuszczów i gotowej masy.
- NaOH zawsze dodawaj do wody, nigdy wody do NaOH.
- Przed rozpoczęciem odłóż wszystkie składniki i sprzęt tak, aby nie pomylić pojemników ani kolejności czynności.
Praca z NaOH wymaga ochrony oczu i skóry oraz kontroli rozlania; sprzedaż mydła jako kosmetyku w UE podlega rozporządzeniu (WE) nr 1223/2009 i nie może opierać się wyłącznie na domowej recepturze.
Receptura w procentach i gramach
Poniższa receptura jest wariantem startowym dla dokładnie 500,00 g olejów. Proporcje 40% oliwy z oliwek, 30% oleju kokosowego 76°F i 30% oleju palmowego pochodzą z poradnika SoapCalc „Getting Started with Soap Making”. Parametry obliczenia to 5% przetłuszczenia i 33% stężenia ługu.
| Składnik lub parametr | Udział / wartość | Masa |
|---|---|---|
| Oliwa z oliwek | 40%; SAP NaOH 0,135 | 200,00 g |
| Olej kokosowy 76°F | 30%; SAP NaOH 0,183 | 150,00 g |
| Olej palmowy | 30%; SAP NaOH 0,142 | 150,00 g |
| Suma olejów | 100% | 500,00 g |
| Wodorotlenek sodu NaOH | 5% przetłuszczenia; wyliczenie z SAP | 71,96 g |
| Woda destylowana | 33% stężenia ługu | 146,10 g |
| Temperatura łączenia faz | brak jednej zweryfikowanej wartości uniwersalnej | wyrównać temperatury olejów i roztworu przed połączeniem |
| pH gotowego mydła | nie podawać jako jedynego kryterium bezpieczeństwa bez zwalidowanej metody pomiaru | ocenić także brak wolnego ługu, twardość i pełne dojrzewanie |
| Dojrzewanie | czas zależny od receptury i warunków; dla mydła 100% oliwnego SoapCalc wskazuje 6+ miesięcy | dla tej receptury ustalić we własnej procedurze i nie skracać na podstawie samego pH |
Obliczenie przyjmuje 500,00 g olejów, SAP NaOH z tabeli SoapCalc, 5% przetłuszczenia oraz 33% stężenia ługu. Wynik należy ponownie wprowadzić do kalkulatora po zmianie konkretnego oleju, jego odmiany lub masy.
Jak obliczyć ilość ługu do mydła
Żeby bezpiecznie wiedzieć, jak zrobić mydło z ługiem, trzeba najpierw obliczyć zapotrzebowanie każdego oleju na NaOH. SAP określa ilość ługu potrzebną do pełnego zmydlenia danego oleju, a kalkulator wykorzystuje odpowiednią wartość dla każdego składnika. Dla tej receptury SoapCalc podaje SAP NaOH: 0,135 dla oliwy, 0,183 dla oleju kokosowego 76°F oraz 0,142 dla oleju palmowego.
Najpierw pomnóż masę każdego oleju przez jego SAP:
200,00 g oliwy × 0,135, 150,00 g oleju kokosowego × 0,183 oraz 150,00 g oleju palmowego × 0,142.
Następnie zsumuj wyniki i zastosuj 5% przetłuszczenia, czyli pomnóż zapotrzebowanie wynikające z SAP przez 0,95. Dla podanych 500,00 g olejów otrzymuje się 71,96 g NaOH. Woda destylowana wynosi 146,10 g przy ustawieniu 33% stężenia ługu.
To obliczenie nie jest stałą przypisaną do każdej partii. Zmiana masy lub konkretnej odmiany oleju może wymagać ponownego wpisania danych do kalkulatora. Nie zmieniaj ilości NaOH na podstawie objętościowego przybliżenia. Nie zamieniaj 71,96 g na miarę kuchenną; NaOH zawsze waż dokładnie.
Procedura wykonania na zimno
Przygotowanie mydła na zimno DIY zacznij od zapisania receptury i zważenia wszystkich składników osobno. Użyj 200,00 g oliwy, 150,00 g oleju kokosowego 76°F, 150,00 g oleju palmowego, 71,96 g NaOH oraz 146,10 g wody destylowanej. Każdą wartość kontroluj na wadze, a nie przez odmierzanie objętościowe.
Przygotowanie roztworu ługu
Odważ wodę destylowaną i osobno 71,96 g NaOH. Następnie powoli dodawaj NaOH do wody, mieszając zgodnie z bezpieczną procedurą dla używanego naczynia i narzędzi. Nie wlewaj wody do granulatu lub płatków NaOH. Roztwór traktuj jako żrący, dopóki nie zakończysz całego procesu i nie potwierdzisz prawidłowego przebiegu zmydlania.
Podczas tej czynności zachowaj ochronę oczu i skóry oraz wentylację. Jeśli dojdzie do kontaktu, natychmiast płucz skórę lub oczy; dostęp do płukania oczu musi być przygotowany przed rozpoczęciem, a nie dopiero po rozlaniu.
Połączenie olejów i ługu
Odważ oleje i przygotuj je do połączenia. Temperatura łączenia faz nie ma jednej zweryfikowanej wartości uniwersalnej dla tej receptury. Przed połączeniem wyrównaj temperatury olejów i roztworu ługu, zamiast opierać decyzję na jednej liczbie stosowanej do każdej partii.
Po wyrównaniu temperatur dodaj roztwór ługu do olejów i mieszaj do uzyskania śladu, czyli momentu, w którym masa zaczyna wyraźnie łączyć się i zostawiać widoczny ślad po narzędziu. Nie dodawaj składników poza recepturą bez ponownego przeliczenia NaOH. Po uzyskaniu jednolitej masy przełóż ją do przygotowanej formy.
Na tym etapie nie oceniaj bezpieczeństwa wyłącznie po wyglądzie ani po samym pH. O poprawności partii decydują przede wszystkim prawidłowe obliczenie ługu, dokładne ważenie, brak wolnego ługu, pełne zmydlenie oraz odpowiednie dojrzewanie.
Dojrzewanie i kontrola partii
Nie istnieje jedna liczba dni odpowiednia dla każdej receptury mydła na zimno. Czas zależy od składu, ilości wody, temperatury, wilgotności i twardości kostki. Dlatego dla przedstawionej receptury ustal własną procedurę dojrzewania i nie skracaj jej tylko dlatego, że pojedynczy pomiar pH dał oczekiwany wynik.
SoapCalc wskazuje 6+ miesięcy dla mydła 100% oliwnego. To punkt odniesienia pokazujący, że receptury mogą dojrzewać w różnym tempie; nie oznacza on automatycznie takiego samego czasu dla mieszanki zawierającej oliwę, olej kokosowy i olej palmowy.
Kontrola partii powinna obejmować wygląd i twardość kostek, brak oznak wolnego ługu oraz pełne dojrzewanie. pH gotowego mydła nie jest samodzielnym dowodem bezpieczeństwa bez zwalidowanej metody pomiaru. Sam wynik pH nie zastępuje poprawnych obliczeń SAP ani kontroli procesu.
Sprzedaż mydła
Domowa receptura nie wystarcza, aby legalnie sprzedawać mydło jako kosmetyk. W Unii Europejskiej kosmetyk wprowadzany na rynek musi mieć wyznaczoną osobę odpowiedzialną, a przed wprowadzeniem wymagane są między innymi ocena bezpieczeństwa i dokumentacja produktu.
Podstawą tych obowiązków jest rozporządzenie (WE) nr 1223/2009. Wymogi dotyczą kosmetyku wprowadzanego na rynek UE, niezależnie od miejsca jego wytworzenia. Sama informacja o 5% przetłuszczenia, 33% stężeniu ługu i 71,96 g NaOH nie zastępuje wymaganej oceny kosmetyku.
Zobacz też: krem DIY.
Zobacz też: balsam do ust DIY.
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć ilość ługu do mydła?
Pomnóż masę każdego oleju przez jego SAP NaOH, zsumuj wyniki i pomnóż przez 0,95 przy 5% przetłuszczenia. Dla tej receptury otrzymasz 71,96 g NaOH. Wynik zawsze sprawdź w kalkulatorze po wpisaniu konkretnych olejów.
Ile dojrzewa mydło na zimno?
Nie ma jednej liczby właściwej dla każdej receptury. Czas zależy od składu, ilości wody, temperatury, wilgotności i twardości kostki; dla 100% mydła oliwnego SoapCalc wskazuje 6+ miesięcy. Nie skracaj dojrzewania wyłącznie dlatego, że zmierzono określone pH.
Jakie pH powinno mieć gotowe mydło?
Nie traktuj pojedynczego pomiaru pH jako samodzielnego testu bezpieczeństwa. Ważne są prawidłowe obliczenie NaOH, brak wolnego ługu, pełne zmydlenie, odpowiednie dojrzewanie i powtarzalna metoda pomiaru.
Źródła
- Getting Started with Soap Making — Beginner’s Guide to Cold & Hot Process — SoapCalc, brak daty publikacji, strona poradnikowa SoapCalc
- Soap Making Oil Chart — SAP Values, Fatty Acids & Oil Properties — SoapCalc, brak daty publikacji, tabela SAP olejów
- Sodium hydroxide — Pocket Guide to Chemical Hazards — CDC/NIOSH, 2019, CAS 1310-73-2
- Legislation — Cosmetics — European Commission, 2009, Regulation (EC) No 1223/2009
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.